Vitamine D en K2: Waarom Deze Combinatie Populair Is

Vitakruid biedt verschillende combinatieproducten aan met vitamine D en K2. Deze combinatie is gebaseerd op onderzoek naar het gezamenlijke effect van beide vitamines op calcium in het lichaam. Vitamine D zorgt voor de opname van calcium uit de darm, terwijl vitamine K2 ervoor zorgt dat dit calcium op de juiste plek terechtkomt: in de botten en niet in de bloedvaten.

Het RIVM beveelt 10 microgram (400 IE) vitamine D per dag aan voor volwassenen. Voor vitamine K bestaat in Nederland geen aparte advieswaarde voor K2, maar de Europese autoriteit EFSA erkent wel dat vitamine K bijdraagt aan het behoud van normale botten. De vraag is of een gecombineerd supplement zinvol is en wat de wetenschappelijke onderbouwing hiervan is.

Hoe Werken Vitamine D en K2 Samen?

Vitamine D stimuleert de aanmaak van specifieke eiwitten die calcium binden, zoals osteocalcine in botweefsel en matrix Gla-proteïne (MGP) in de bloedvatwanden. Deze eiwitten zijn echter alleen functioneel wanneer ze geactiveerd worden door vitamine K2. Zonder voldoende K2 blijven deze eiwitten inactief en kunnen ze hun werk niet goed doen.

Dit mechanisme is aangetoond in biochemisch onderzoek. Een review uit 2017 in het tijdschrift Nutrients beschrijft hoe vitamine D en K2 elkaar aanvullen in het calciummetabolisme. Vitamine D verhoogt de calciumconcentratie in het bloed, terwijl K2 ervoor zorgt dat dit calcium naar de botten wordt getransporteerd en niet in weke weefsels en bloedvaten neerslaat.

De theoretische basis is solide, maar het klinische bewijs voor voordelen van deze combinatie is beperkter. Een RCT-studie uit 2020 bij 244 postmenopauzale vrouwen toonde aan dat gecombineerde suppletie van vitamine D3 (1.000 IE) en K2 (100 microgram MK-7) gedurende drie jaar leidde tot minder verlies van botmineraaldichtheid in de lumbale wervelkolom vergeleken met alleen vitamine D. Dit is een van de weinige gecontroleerde studies die dit effect aantoont.

Dosering in Vitakruid Producten

Vitakruid biedt verschillende varianten aan met uiteenlopende doseringen. Veelvoorkomende combinaties bevatten:

• 25 microgram (1.000 IE) vitamine D3 met 37,5 microgram vitamine K2
• 50 microgram (2.000 IE) vitamine D3 met 75 microgram vitamine K2
• 75 microgram (3.000 IE) vitamine D3 met 100 microgram vitamine K2

Deze doseringen liggen boven de RIVM-aanbeveling van 10 microgram per dag voor volwassenen. Voor specifieke groepen, zoals mensen met een donkere huidskleur, ouderen boven de 70 jaar en mensen die weinig buitenkomen, adviseert het RIVM wel om een supplement van 10-20 microgram per dag te nemen.

De Gezondheidsraad stelt dat doseringen tot 100 microgram vitamine D per dag voor volwassenen veilig zijn. De vorm vitamine K2 (menachinon) die in deze supplementen wordt gebruikt, is meestal MK-7, een vorm met een lange halfwaardetijd die effectiever lijkt dan vitamine K1. EFSA heeft geen bovengrens vastgesteld voor vitamine K2, omdat er geen aanwijzingen zijn voor nadelige effecten bij hoge inname.

Wetenschappelijk Bewijs Voor de Combinatie

Het bewijs voor de combinatie D3 en K2 komt voornamelijk uit preklinisch onderzoek en enkele kleinschalige RCT-studies. De grootste studie is de eerdergenoemde driejarige trial bij postmenopauzale vrouwen. Andere studies tonen vergelijkbare resultaten, maar vaak met kleine aantallen deelnemers.

Een systematische review uit 2019 in het Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism concludeerde dat er aanwijzingen zijn dat K2-suppletie gunstig kan zijn voor de botgezondheid, vooral in combinatie met vitamine D, maar dat meer grootschalig onderzoek nodig is. De auteurs benadrukken dat de meeste studies zijn uitgevoerd bij postmenopauzale vrouwen met osteoporose of osteopenie, waardoor generalisatie naar de algemene bevolking moeilijk is.

Voor cardiovasculaire gezondheid bestaat er vooralsnog alleen observationeel bewijs. De Rotterdam Study, een groot Europees cohortonderzoek, vond een verband tussen hogere inname van vitamine K2 uit voeding en een lager risico op coronaire hartziekte. Dit was echter geen interventiestudie, waardoor oorzaak en gevolg niet vaststaan. RCT-studies naar het effect van K2-suppletie op hart- en vaatziekten ontbreken nog grotendeels.

Voor Wie Is Deze Combinatie Geschikt?

De combinatie van vitamine D en K2 kan overwogen worden bij:

Mensen met verhoogd risico op vitamine D-tekort: Dit betreft vooral mensen met een donkere huidskleur, mensen die weinig buitenkomen, mensen die zich bedekken vanwege geloofsovertuiging, en ouderen. Het RIVM adviseert deze groepen om standaard vitamine D te suppleren.

Postmenopauzale vrouwen met osteopenie of osteoporose: Het bewijs voor de combinatie is het sterkst in deze groep. De RCT-studies zijn voornamelijk bij deze populatie uitgevoerd. Bespreek suppletie altijd met een arts, vooral als er al medicatie voor botontkalking wordt gebruikt.

Mensen die hoge doses vitamine D gebruiken: Bij langdurig gebruik van meer dan 50 microgram vitamine D per dag kan het zinvol zijn om K2 toe te voegen, hoewel gerandomiseerd onderzoek naar deze strategie ontbreekt. De theorie is dat hoge doses vitamine D de behoefte aan K2 verhogen.

Mensen met bepaalde aandoeningen: Bij nierfunctiestoornissen, malabsorptiestoornissen of gebruik van bepaalde medicijnen kan de opname of omzetting van deze vitamines verstoord zijn. Overleg in deze situaties altijd met een arts.

Interacties en Bijwerkingen

Vitamine D is over het algemeen veilig bij de gangbare doseringen in supplementen. Bijwerkingen treden voornamelijk op bij zeer hoge doses (boven 250 microgram per dag) gedurende langere tijd en kunnen leiden tot hypercalciëmie met symptomen als misselijkheid, vermoeidheid en nierproblemen.

Vitamine K2 heeft een belangrijke interactie met antistollingsmedicatie van het vitamine K-antagonist type, zoals acenocoumarol (Sintrom) en fenprocoumon (Marcoumar). K2 kan de werking van deze medicijnen verminderen, waardoor het stollingrisico toeneemt. Het gebruik van K2-supplementen is daarom gecontra-indiceerd bij mensen die deze medicijnen gebruiken. Moderne antistollingsmiddelen zoals de DOAC's (directe orale anticoagulantia) hebben deze interactie niet.

Bij voldoende vitamine K-status is er geen verhoogd bloedingsrisico. De angst dat vitamine K altijd de bloedstolling verhoogt is niet terecht; het reguleert de stolling en zorgt voor normale functie van stollingseiwitten.

Alternatieven en Voeding

Vitamine D wordt voornamelijk aangemaakt in de huid onder invloed van zonlicht. Van april tot en met september is het in Nederland mogelijk om voldoende vitamine D aan te maken door dagelijks 15-30 minuten met ontblote armen en benen buiten te zijn tussen 11:00 en 15:00 uur. Voedingsbronnen van vitamine D zijn beperkt: vette vis, aangerijkte margarine en zuivelproducten, en eigeel.

Vitamine K2 komt van nature voor in gefermenteerde voedingsmiddelen zoals natto (gefermenteerde sojabonen), kaas (vooral oude kazen), zuurkool en kefir. Ook dierlijke producten zoals vlees, lever en eigeel bevatten K2, maar in lagere hoeveelheden. Vitamine K1 komt voor in groene bladgroenten, maar wordt minder efficiënt omgezet naar K2 in het lichaam.

Voor veel mensen is het moeilijk om voldoende K2 uit voeding te verkrijgen, vooral als men geen gefermenteerde producten eet. Natto, de rijkste bron, is niet gangbaar in de Nederlandse keuken. Dit kan suppletie rechtvaardigen bij mensen die bewust hun botstofwisseling willen ondersteunen.

Kwaliteit en Keuze van Supplementen

Vitakruid is een Nederlands merk dat verkrijgbaar is via verschillende kanalen, waaronder drogisterijen en online. Bij het kiezen van een vitamine D en K2 supplement zijn enkele punten van belang:

Vorm van vitamine D: Kies voor vitamine D3 (cholecalciferol), niet D2 (ergocalciferol). D3 is effectiever in het verhogen van de vitamine D-spiegel in het bloed.

Vorm van vitamine K2: MK-7 (menachinon-7) heeft een langere halfwaardetijd dan MK-4 en hoeft maar één keer per dag ingenomen te worden. MK-7 is afkomstig uit natto-extract of kan synthetisch geproduceerd worden.

Dosering: Voor preventief gebruik is 25-50 microgram vitamine D meestal voldoende, tenzij een arts anders adviseert. Voor K2 worden doseringen van 45-180 microgram per dag gebruikt in studies.

Toevoegingen: Sommige preparaten bevatten olie of zijn in softgelcapsules verpakt, wat de opname kan verbeteren omdat beide vitamines vetoplosbaar zijn. Let op onnodige toevoegingen als kleurstoffen of vulstoffen.

Wanneer een Arts Raadplegen?

Raadpleeg een arts of apotheker voordat je vitamine D en K2 supplementen gebruikt in de volgende situaties:

• Je gebruikt antistollingsmedicatie, vooral vitamine K-antagonisten
• Je hebt een nieraandoening of nierstenen in de voorgeschiedenis
• Je hebt verhoogde calciumwaarden in het bloed (hypercalciëmie)
• Je gebruikt medicijnen die de vitamine D-stofwisseling beïnvloeden, zoals bepaalde epilepsiemedicijnen of corticosteroïden
• Je hebt sarcoïdose of een andere aandoening waarbij de calciumstofwisseling verstoord is
• Je bent zwanger of geeft borstvoeding
• Je overweegt hoge doses te gebruiken (boven 50 microgram vitamine D per dag)
• Je hebt symptomen die kunnen wijzen op vitamine D-tekort of teveel, zoals extreme vermoeidheid, botpijn, spierpijn of misselijkheid

Bij twijfel over je vitamine D-status kan een bloedtest uitsluitsel geven. De optimale waarde ligt volgens de Gezondheidsraad tussen 50-75 nmol/L. Waarden boven 125 nmol/L zijn mogelijk te hoog, waarden onder 30 nmol/L duiden op een tekort.

Praktische Adviezen

Als je besluit om vitamine D en K2 te suppleren, neem dan het volgende in overweging:

Timing: Neem het supplement bij een maaltijd die enig vet bevat. Dit verbetert de opname van beide vetoplosbare vitamines. Er is geen voorkeur voor ochtend of avond.

Consistentie: Vitamine K2 in de vorm van MK-7 heeft een lange halfwaardetijd, waardoor dagelijkse inname niet strikt noodzakelijk is, maar consistentie maakt het wel makkelijker om je routine aan te houden.

Monitoring: Laat bij langdurig gebruik van hogere doses (boven 50 microgram vitamine D) periodiek je vitamine D-spiegel controleren, bijvoorbeeld eens per jaar.

Realistische verwachtingen: Supplementen zijn geen wondermiddel. Voor gezonde botten zijn ook voldoende lichaamsbeweging (vooral belastende activiteiten), voldoende calcium uit voeding en een gezond lichaamsgewicht belangrijk.

Combinatie met medicatie: Vermeld altijd je supplementgebruik bij apotheek en arts, ook bij nieuwe medicatie. Dit voorkomt onverwachte interacties.

Conclusie

De combinatie van vitamine D en K2, zoals aangeboden door Vitakruid en andere merken, heeft een logische biochemische basis. Beide vitamines spelen een rol in het calciummetabolisme en kunnen elkaar theoretisch versterken. Het bewijs uit gecontroleerde studies is veelbelovend maar nog beperkt, vooral wat betreft cardiovasculaire gezondheid.

Voor mensen met een verhoogd risico op vitamine D-tekort is suppletie zinvol, conform de adviezen van RIVM en Gezondheidsraad. De toevoeging van K2 kan theoretisch voordelen bieden voor de botstofwisseling, met de sterkste aanwijzingen bij postmenopauzale vrouwen. Voor de algemene bevolking zonder specifieke risicofactoren is het bewijs voor routinematige K2-suppletie minder sterk.

De belangrijkste contra-indicatie is het gebruik van vitamine K-antagonisten als antistollingsmedicatie. In die situatie is K2-suppletie niet toegestaan zonder medisch overleg. Voor anderen zijn deze supplementen over het algemeen veilig bij de gangbare doseringen.